Wat is een ambtenaar, en wie is dat sinds 2020 nog?

Wat veranderde er op 1 januari 2020?

Toen ging de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren in. Daarvoor werd een ambtenaar eenzijdig aangesteld, met eigen regelingen. Die aanstellingen zijn toen omgezet in een gewone arbeidsovereenkomst. De arbeidsvoorwaarden staan sindsdien in cao's, per sector: Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen en zo verder.

Ook het ontslagrecht is nu hetzelfde als in het bedrijfsleven. Bij een conflict ga je naar de kantonrechter, en voor ontslag is toestemming van UWV of de kantonrechter nodig. Dat ambtenaren niet te ontslaan zijn of geen cao hebben, klopt dus niet meer.

Wie heeft nog een aanstelling?

Een paar groepen hebben hun publiekrechtelijke aanstelling gehouden: medewerkers van de politie, militairen en burgerpersoneel van defensie, rechters en officieren van justitie, en politieke ambtsdragers zoals burgemeesters en wethouders.

Zijn leraren ambtenaar?

Nee, ook niet op een openbare school. Tot 2020 waren leraren op openbare scholen ambtenaar. Sinds 2020 hebben ook zij een gewone arbeidsovereenkomst, en de wet zegt uitdrukkelijk dat hun werkgever geen overheidswerkgever is. Hetzelfde geldt voor het mbo en de universiteiten.

Wat is er anders aan werken als ambtenaar?

Bij je indiensttreding leg je een eed of belofte af. Daarin beloof je onder meer niet te frauderen, je niet te laten omkopen en geen vertrouwelijke informatie te lekken. Je moet je gedragen als een goed ambtenaar.

Je meldt nevenwerkzaamheden die de belangen van je werk kunnen raken, je neemt geen geschenken aan zonder toestemming, en je hebt een geheimhoudingsplicht, ook na je vertrek. Je werkgever moet een integriteitsbeleid en een gedragscode hebben.